Marta

          Marta non podía dar creto ó que lle estaba a acontecer. Levaba días prendida polo insomnio, non conseguía pegar ollo, nin dar bocado. Andaba feita unha porca, facía máis de dous días que non lavara o pelo. Manda carallo, ela, que tan tiquismikis era antes, agora...! Que botabase á bañeira mesmo despois de ter feito a comida (críase invadida polo cheiro á fritanga e necesitaba desfacerse del axiña), que lle comprían máis de duas horas pra se pintar os ollos e botarlle pote, e rimel, e toda a merda aquela. E agora...

O certo é que se lle xuntaron unha chea de problemas en menos dunhas semanas que non tiña nin tempo de se preocupar por ela mesma. Camiño do traballo, así, toda feita unha baldragas, botaba en falla ser posuidora d´algo máis de sesto sentido pra se adiantar ós acontecementos e así ser quen de evitar situacións amolantes. Quen atura agora no traballo? Quen se morde a lingua agora pra non mandar á merda ó Luis cando chegue cas suas carpetiñas amareliñas inmaculadiñas a che decir “esto é o de hoxe, e non quero que sexa tamén o de mañá, eh? Ñe, ñe, ñe, ñe”, con esa cara de rá que ten? Quen? A ver, quen? Se non acordara o venres marchar a Ourense...! Merda!

Tiñase por unha fracasada, por non botarlle valor á vida e afronta-las verdades tal e como viñan, de sopetón, sen avisar tan sequera. Dende nova críase victima dunha trama mundial contra a sua persoa; ás veces sentíase vixiada por todo o mundo con olladas ferintes, desas que parece que ó tempo que che “agasallan” ca culpa estanse rindo de ti. Aquelo a ela puñaa dos nervios. Mais, en troques de mudar de actitude, Marta dixería axiña á ira e mascullaba mansiña a sumisión á culpa. Non había día no que se erguera da cama e non entoase o mea culpa, mea culpa. Era a autocompasión o que menos soportaba dela mesma.

Con trinta e dous anos, e ben colocada de funcionaria, lembra canto lle costara acadar esa praza na administración, cantas horas diante dun libro cas follas xa furadas polo lapis de tanto subraiar, tanta resolución numero tres, artículos, parrafos, procedementos administrativos...; cantos cartiños metidos na academia, outros tantos sabados á noite sen poder sair a tomarlle uns “chopitos” cas amigas, tantas rifas cos seus pais. E agora... Marta daba xa por perdida a sua mocidade, aquela á que tanto zume da felicidade lle desexara sacar cando era noviña e vía ós maiores da Universidade vivir como dios nas cafeterías, e que por mor das putas oposicios tivo que esquecer vivir. Supuña a cotío que agora a vida xa pouco lle podía sorprender, que o único que quedaba a partires de hoxe era sacrificio, despertadores arrepiantes, Luises e carpetiñas amareliñas inmaculadiñas, hipotecas, facturas, Crónicas Marcianas e 125.000 noxentas pesetas ó mes. E pra esta merda viñen eu dar ca cabeza ó mundo? Sentíase cansa xa de todo, burlada, sen a inicial ilusión que, paseniñamente, converterase en frustración.

E inda por riba de todo vai o Marcos e mandame ó carallo o sábado. O moi idiota sentíase desprazado por ela, e levaba ben tempo queixandose: “marchas pra alá a traballar, ves so cada trinta días, e non cada trinta e un, eu eiquí máis so que un can, e segues a decir que inda o tes que pensar, que che dea tempo?.” Era visto. Marta era consciente de que tarde ou temprano Marcos fartaríase de agardar a que ela tomase a decisión de iniciar con él unha vida en común, e que ía-a mandar á merda un día destos. Pero o Marcos tamén era prosma ata a fartura.

Algo de razón levaba o pobre: dende que acadara praza desvencellarase moito de Ourense, máis que nada porque sempre lle valdou moito andar de viaxe en viaxe cada semana, andar arranxando maletas, mallandose as costas nun bus, aturando o insoportable cheiro a humanidade do tren, como o que estaba a piques de coller agora... Era un palizón, eh?. Habíao que ver a él nese fregado, tan intolerante que é pra esas cousas. Tamén levaba algo de razón Marcos cando lle espetou que ela deixara de sentir o mesmo que sentía antes por él, que a cousa xa non marchaba, que compría tomar unha decisión. Era precisamente aquelo o que a furaba por dentro, o recoñecer que xa non o quería como ó principio, o autoconvencerse de que xa non había posibilidades de recuperar o que foi era o que lle carcomía os miolos e non a deixaba acadar descanso nestas últimas noites. Pero, como lle esplicar a él o que na fonte do seu interior estaba a descorrer? Como decirlle que ela foi antes bolboreta que ouruga, antes moza que meniña? Como ía entender o que estaba a mudar nela, e que non lle permitía ter máis noivo que o sempre aposto e galán don Fracaso? Non o comprendía, non. Marcos sempre foi un croio á hora de entendela. Marta queríase soa, e el non o ía a entender.

Por máis que lle buscase lugar no esquecemento, no vertedoiro dos aconteceres da vida que marchan caer ó pozo do non relembrable, por moito empeño que puña en pasar páxina e tirar cara adiante, Marta non era quen de acadar acougo ó seu pensamento. Levaba todo o día d´onte rumiando nos miolos a faena de Marcos, o seu improceder egoista. Sempre pensando nada máis que en él. Nunca tivo o detalle de sentarse a escoitala a ela; cada vez que ela falaba era coma se pasase o vento, nada non que reparar. E Marta sentiuse pouco a pouco abandoada por él. O que máis a sacaba de quicio era que, inda por riba, fose él o que lle demandaba esplicacións e decisión, que si “a ver que tiña pensado facer”, que “cais son os teus plans de futuro”, e esixencias doutro tipo que Marta non podía evitar deixar que a sorprendesen. Chegou un intre en que deixou que a relación  seguise en pe por inercia, que a fin da mesma chegase por agotamento, por esclerose sentimental, pola simple razón de non ter razón pra seguir.

Entón por que demos agora sintese tan mal? Non era elo o que realmente perseguía? Non desexaba rachar con todo, pór terra de por medio entre o seu pasado e ela, manterse illada de todos, soa? Era pois esta contradicción a que a estaba desfacendo por dentro? En verdade inda o quería? Non, Marta, non. Ti non te queres a ti mesma, como ías ser quen de amar a outra persoa? O non ser posuidora dunha resposta ó enorme interrogante que a enchía por dentro era o que a estaba a entristecer. Ó mellor era cuestión de tempo, pero ela ben sabía que non podía verquer confianza en deixar madurar as feridas, pois éstas, ás veces, fican marcadas no corpo como sinais dunha dor pretérita que xa pasou, pero que pode ser lembrada. E Marta non quería lembrar. Desexaba pór o marcador a cero.

Na casa tampouco lle estaban a facilitar o choio. Agora que xa tiña un posto estable, Marta andaba mirando en procurarse un coche, pra ir e vir a Ourense sen ter que aturar amontoamentos, horarios e presas nos transportes públicos. Os seus pais negaronselle a avalarlle ó banco pra mercar un Corsa; decían que, de momento, o coche era prescindible, que agardase aforrar un chisco máis, e logo xa se vería, que tampouco levaba tanto tempo fora como pra estar farta de chupar bus e tren, que fose comedida e actuase con razón.

Razón? Os seus pais seguían a lle esixir razón? Incrible! Ela, que sacrificou a sua mocidade á maior gloria da “razón” acatando os consellos dos seus pais, veñen éstos agora a lle pedir que “razone”? Non resultaba tan dificil de entender que ela desexaba escomenzar a tomar decisións por si mesma, que non precisaba o concurso de ninguén máis pra orienta-la sua vida, que agora xa era o adulta dabondo como pra lle rendir contas a alguén máis que a ela mesma. Marta estaba ata os narices de que tanto Marcos como os seus pais creran ter sobre a sua persoa a potestade do veto a todas aquelas iniciativas que decidía emprender; sentíase secuestrada por desexos alleos e abandoada polos propios. Por mor deso, Marta procuraba fuxir, e a elo encomendouse o fin de semana: “Hei escomenzar unha nova vida. O luns volvo a nacer”.

Ben sabía ela que por máis que se convencese, endexamáis acadaría o que pretendía. Era metade de semana, e nada semellaba ter cambiado. De sempre foi unha rapaza feble de vontade, incapaz de artellar un plan e levalo ata as derradeiras consecuencias. Xoves, ía camiño do traballo co pelo cheo de merda, e todo aquelo que o domingo anterior tentaba rexeitar durmiu ó seu carón nas seguintes noites, facendo do leito unha cámara de tortura psicolóxica inaturable. As lembranzas de Marcos, a imposibilidade de facerse ca independencia que outorga un automobil por mor da negativa dos seus pais, e Iria, tan ilusionada ela cando lle dixo que ía casar. Merda de vida! E eu que non dou arrancado! Estaba farta de comer sempre macarróns; e inda pra máis recorría a cotío ás larpeiradas, por preguiza, pra matar a fame, e algo máis no seu interior. Estaba a coller un cu. Notabase magra. Cando ía decidir a aprender a cociñar a xeito? Pra cando pensaba coller peso de muller? Ó final ía ter razón a sua nai...

Pensaba en cando era cativa, no doado que adoitaba ser todo daquelas. Marta posuiu de sempre unha innata capacidade pra reter na memoria cada intre da sua vida pretérita, e cando recorría á lembranza, expuña os aconteceres pasados dun xeito tan atinado que sorprendía a todo quisque. A sua memoria era como un disco duro perenne; ningun virus en forma de desagravio emocional era quen de lle anula-la capacidade de lembrar con exactitude científica. Mantiña impolutas as imaxes da infancia, dende a marca de leite en po ca que a sua nai a alimentaba, ata as enrrugas maxestuosamente ubicadas na faciana do seu abó paterno, morto cando ela contaba con menos de tres anos. Mesmo aquelas lembranzas que fuxen da atención da meirande parte dos mortais, esas que os miolos teñen como anecdotarios impropios de seren esculpidos na rocha dos soños, en Marta ficaban, nembargantes, gravadas como miliarios seculares prestos a non desaparecer endexamáis na escuridade do futuro. Lembraba con pasmosa fidelidade feitos que permañecían no esquecemento dos seus propios pais, como  o vestido que levaba a sua nai cando a rifa que mantiveran a sua aboa Elvira co seu pai por mor daqueles eidos que o seu relembrado abó deixara en Coles, e que el estaba disposto a vender pra sair a diante. Que vestido? Somentes tiña cinco anos!

Marta cría perder, anaco a anaco, algo da sua vida, malia o seu poder de lembrar. Ese poder, esa facultade, mermaballe paseniñamente as forzas pra seguir tirando do carro da vida, pois cada recordo punzaba no seu corazón enchoupado de saudade, e facíalle verquer moita tristura, esa gris e compasiva tristura que asulagou de sempre a sua ialma. Se poidese voltar ó principio, se podese escomenzar...

Malia a sensación de liberdade que lle otorgou o saberse ceibe da persoa de Marcos, un ser excesivamente ancorado no seu, cunha personalidade radical, Marta sentíase máis soa que nunca, e  enfrontabase dificilmente á idea de refacer de novo a sua realidade, á que desta volta íalle faltar un anaco. Debía ser quen de camiñar sen compaña. Era de obriga. Marcos, a pesares da sua asoballadora figura, era un home que sabía pór as suas orellas a disposición das angurias de Marta, unha persoa que calaba cando compría calar, e que somentes botaba a falar ca precisión axeitada caendo, moitas das veces, na presunción da “introversión”. “É-che un rapaz ben virtuoso”, contaballe a nai de Marcos cando ambolosdous ían á casa ver unha película. E, en verdade, era un neno intelixente, culto e apañado. Mais os seus defectos eran tais que asomaron cada vez máis co paso do tempo, e a Marta medroulle pouco a pouco no seu coñecemento a crenza de que Marcos maquillaba a sua real persoa pra a facer levadeira e, asi, acadar nela, e con ela, as suas propias prespectivas de futuro. Ela decatouse axiña de que todo o que ela planexaba era prescindible pra él, e que somentes contaba o que o Marcos maquinaba nos miolos que, naturalmente, únicamente artellaba ca fin do proveito propio.

Dos seus pais tanto, ou máis, podería decir. Dende ben nova a sua nai arengouna no esforzo e o traballo, puntais sobre os que, segundo ela, xiraba a vida enteira. Marta, malia o que lle decía a sua nai, nunca limitou os días ás obrigas –ou, cando menos, tentouno-, e procurou amplia-lo espectro da realidade ó lecer. Nembargantes, os seus pais acotaronlle a parcela temporal que ela procuraba adicarlle ó merecido premio que, segundo ela, contaba todo esforzo, e infrinxironlle severos principios que mancaron a sua mocidade. A Marta fixeronna maior ben rapido, mais non foron capaces de botar fora dela a inocencia, esa que fai da nenez algo ateigado de soños e ledicias. Marta seguía ancorada nesa inocencia, nos soños, mais non conta ca ledicia, e sí ca anguria.


http://www.youtube.com/watch?v=Imh0vEnOMXU

Marta estrouxo do bolso o discman e empotrouno nas orellas. Quería esvanecerse entre a multitude, voar entre as testas da xente amontoada que alí había, e que ía e viña de todolos recunchos cara todolos puntos dalgunha lonxana terra perdida en bretemas, á procura do soño eterno, a felicidade etérea. Era Ana Belén, “Peces de Ciudad”. Marta deixou ó seu consciente bogar entre os mares das ilusións do mundo, como a mariñeira da vida. Cantos anseios alí xunto a ela contidos. Moita xente; moita xente cos ollos enchidos de paixon, algúns síntoma de noites espertas coidando dalgunha cativa vida, reflectida nos centelleantes ollos dunha nai que se sabe amada, outros, pechados pra acadaren o derradeiro descanso, outros, vivos e plétoros de esperanza. Algunhas fermosas rapaciñas, outras, mulleres irredentas, aquel, non da creto o que lle narra o xornal, estoutro, ensimismado no mobil do trinque mercado antonte mesmo. Un ancián ca ollada estrabiada olla polo cristal, unha moza agarda atopar entre os brazos do seu mozo a calma precisa pra botarse a soñar. Misturas de ledicias, agonías, demencias, esforzos, anseios. Na fiestra miraba pasar acompasado un novo día, de seguro que sería outro máis.

Había moita xente naquel vagón. Pero Marta seguíase a sentir inmensamente soa.

A piques de acadar a estación, un forte golpe sacudiu a Marta. E silencio, moito silencio. Deitada no chan, so tivo tres minutos pra cavilar e ollar ó seu arredor. Marta non era a única que se sentía soa. O mundo enteiro estaba tremendamente só, inexplicablemente so e ferido, era mudo, mudo como o seu corazón palpexante. Entón, viuse feliz, feliz por compartir cos homes tanta soidade e tanta dor.

Libro I de los Decididos

El Salón de Lo Grave se ubica en la parte norte del Palacio de los Sentires, posee dos únicos vanos de luz, sin ventanas, y su ornamentación es tibia, quejumbrosa y sombría. Una vez se franquea la entrada enseguida reclama la atención un desdichado hombrecillo de rostro amable que siempre permanece sedente sobre una aterciopelada silla dieciochesca. Parece ser el ujier de la estancia, pues desde su lugar dedica un “Bienvenido” a todo el que colma de valor sus voluntades y decide conocer el salón.

El leve tránsito de una brisa inunda el lugar, arrastrando con ella el testigo del perfume natural de la piel de una virginal muchacha. Nadie conoce el origen de tal cautivador viento de componente ignorado. Al fondo, en un rincón flanqueado por un enorme lienzo realista representando a un desconocido mártir, golpeaba con gruesa decisión el pianista uno de cola, ambientando de ese modo la atmósfera del lugar con notas castigadoras, intransigentes y amonestadoras que a poco invite a uno a abandonar la penosa habitación. Una enorme mesa ovalada de nogal corona el salón. En ella descansan dos candelabros de cinco brazos teñidos en dorado envejecido, un jarrón de considerable tamaño y desgraciada decoración, un enorme frutero colmado de fresca frutería –manzanas, melocotones, pomelos, plátanos…-, un atril sobre el que reposa un arcaico ejemplar de “El Libro I de los Decididos”, y el cuerpo de una esbelta mujer extendido a lo largo de la luenga mesa, semidescuartizado, con las higadillas pendurando por sus cuatro costados, con el corazón injertado en su pálida boca, un riñón asido por su floja mano, y parte de su estómago profanado vilmente. La estampa se llamaba Perplejidad. Al otro lado, justo allí donde la vista continua viaje tras apearse en la ovalada mesa central, en la esquina contraria a la del piano y su maltratador, una pequeña mesilla daba cobijo a su alrededor a un grupo de personas que, sentadas en butacas algo más modestas o en simples sillas, tomaban café plácidamente. “Son los ignorantes”, te indica el hombrecillo de la entrada con su intercalada vocecita. “Allí, junto aquel aparador de motivos barrocos, están los sabios”. En efecto, dos figuras de avanzadas edades trataban –y digo “trataban”- de ponerse a dialogar, pues a uno la desgracia (o quién sabe si cualesquier otras merecidas calamidades) le hizo carecer de ojos con los que ver, y al otro le habían amputado las orejas y la lengua. Sobre el aparador, un reloj marcaba las horas a la inversa. Sobre él, un buho.

Crueldad y hermosura viven en el Salón de Lo Grave.

Recomendable

http://www.youtube.com/user/hackez

Nación e Estado

Que sen Estado haxa Nación é ben doado, que sen Nación ai Estado é case que incerto; inda que ás veces batamos na costume de fraternizar ambos termos como sinónimos, cando non o deberían ser.

Por Nación, miudiñamente falando, entendese a un colectivo humán dotado dunha ben recollida herdanza secular que abranxe dende o espacio xeográfico no que sempiternamente mora ou morou, ata os seus depósitos culturais, pasando pola sua idiosincrasia moral, social e mesmo teocrática .. A Nación midese en tempos, séculos, milenios; a Nación defínese en parámetros antropolóxicos e antropofísicos, destacando así como pobo nacional a todo o que conquire maiores autonomías tanto nos eidos do poder político ou lingüistico como nos simplemente craneais. Hoxe chamaríamos Nación a todo pobo existente e resistente. Resistente ante a guerra á que someteu dende o seu nacemento como pobo a Historia, resistente ás invasións de elementos e idearios alleos. Actualmente, no mundo hai case douscentas nacións recoñecidas como tais pola comunidade internacional. Son máis de mil os pobos que, inda sendo nación e tendo todas as papeletas pra se-lo, non están recoñecidas. Non son Estado.

España conformase como un Estado que se espalla en “pluridiversidade”, pero é un Estado. E un Estado non se debe confundir cunha Nación. O primeiro é o xeito que un ou varios colectivos sociais (Nacións) deciden pra se ordenar política e económicamente; o Estado é eso, un estado transitorio, unha ordenanza; o Estado podese líquido, sólido ou gaseoso; o Estado pode ser unha soa persoa ou centos de millóns. A Nación, pola contra, sobrevive como a pedra, a Nación non son as leis, os modelos económicos, nin as Autonomías Históricas, nin as linguas cooficiais. A Nación construése perante varias xeracións, mazase nas bocas…A Nación pode vivir sen ser Estado. O Estado non pode sen Nación.

España é un Estado. O Reino Unido é un Estado, toda Xermania é un Estado, China é un Estado. Francia é unha Nación, Portugal é unha nación, Luxemburgo é unha Nación, Baviera tamén o é. Podería seguir, pero pra qué.

Texto publicado Maio 2007

Mámoa

Unha mamoa é unha estructura que procura certa edificabilidade empregando un pequeno rebaixe do chan onde logo se asentan chantos de pé (pedras de orixe metamórfico, principalmente: granitos, xistros) duns 1000-2000 kgrms, entre dous e tres metros de longo por ún de ancho de media, e formando plantas circulares ou poligonais pechadas por unha lousa lítica de grandisimas dimensións, rondando pois os 1-3 metros cadrados de superficie interior e o metro metro e medio de altura no interior da estructura. Unha vez presentada a construcción, ésta cubríase cunha coraza de croios e terras formando un túmulo circular que se inserta no entorno natural, precisamente alí onde os primeiros galegos querían o descanso eterno, en conxunción directa ca terra, que é nai, porque da vida e a sustenta, e porque o ser sempre volta a donde veu, recollido novamente polo colo da nai ó final dos días. As mamoas, que gardan certa similitude constructiva e funcional cos dolmenes, inda que estos están espidos de tumulacións, servián pois pra enterramentos indivuais (xa daquelas, non eran moitos os que se podían permitir facer un “nicho” pra él solo) ou colectivos (familias do mesmo clán), ven por incineración ou inhumación, deixando ambalasduas a pegada do nivel de industrialización daquelas xentes (as cinzas do finado metíanse en recipiendarios cerámicos que revelan ó arqueólogo o xeito no que foi amalgada, moldeada e cocida a arxila e, xa que logo, o grao de técnica empregada, e os axuares que soen acompañar os mortos na sua longa viaxe son indicadores do dominio que tiñan tanto na talla da pedra, como no forxado dos metais, ou mesmo a orfebreria)…

Dicir que o conxunto funerario do Morrazo (Mamoa do Rei, Chan de Castiñeiras, Chan d´Armada, Chan d´Arquiña…) componse de unidades monumentais representativas das diferentes tipoloxías canto ó megalitismo de enterramento se refire. Así, na rota que abranxe os concellos de Marín, Vilaboa e lindeiros, o interesado conta con exemplos de mamoas de corredor (pequeno acceso á cámara definido así mesmo con chantos fincados), mamoas sen corredor (xeralmente pechadas), dolmens, cistas (estructuras de menor entidade, de planta rectangular ou cadrangular, pero de igual xeito tumuladas, e adicadas ó soterramento dunha única persoa), etc, todo elo en perfecta sinerxia co entorno, o cal se apresenta como axeitado paradima canto a escolleita que os megaliteiros dentón facían á hora de emplaza-los seus monumentos.

Inda que non é esclusividade litoral, sí que é constatable unha meirande presenzia do megalitismo ó longo da fachada atlántica galega respecto ó interior, malia contar nas provincias de Ourense (todo o suroeste da mesma) e Lugo (o sector leste da provincia) con unidades semellantes, algo máis espalladas (ó contrario que na costa, onde os campos megalíticos conforman auténticos cemiterios neolíticos) e en menor cantidade, máis non calidade. As provincias costeiras acumulan restos que acadan sona internacional, centrandose a presenzia de mamoas, dolmens e menhires no Morrazo, Salnés, Barbanza e Costa da Morte, principalmente, o que pra moitos estudiosos ven deixar en relevancia o carácter netamente atlantista do fenómeno, en atinada liganza cas particularidades, non so bretonas, irlandesas, ou británicas, senon mesmo con raigames comúns cas costas noreuropeas.

Os traballos arqueolóxicos que ó longo destes meses de estío se están a levar a cabo na serra do Morrazo procuran, non so comprender mellor o fenómeno megalítico a niveis técnicos e académicos, senon que buscan garantir asi mesmo a perdurabilidade dos monumentos máis aló dos milleiros de anos cos que xa contan, outorgandolle estabilidade (dentro do programa de posta en valor inclúese, non somentes unha consolidación, senon tamén unha reconstrucción ca fin de traer cara o presente o valor histórico que xa de por si posúen) e valía actual. Dentro dos programas de actuacións, nos que colaboran como uns dos axentes máis activos os Concellos de Marín e Vilaboa, inclúense unhas próximas escavacións que agardamos donen ó coñecemento científico xeral que sobre o megalitismo temos informacións de primeiro orde tanto da orixe e evolución humana, como dos primeiros galegos en particular, aportando dese xeito sentidiño á nosa identidade, e apartándonos de igual modo de historias ligadas á nosa pola forza e que, nembargantes, son totalmente alleas a nós.

Soy

Soy posmodernista, deconstruccionista. Románico carnívoro, metafísico, ilustrador, niño grande y dador. Humano, demasiado humano. Tropiezo de ideas, maldiciente a veces, promiscuo sin querer, decididamente abúlico, y cuando de algo me aburro cuéstame lo mantener. El catecismo siempre me lo tomé como algo simplón. Me gusta el pulpo á feira, el jamón serrano, armarme de paciencia, pintar de azul hasta la esperanza y condenar a muerte a quién a mi me parezca. Soy (al que no le afectan los problemas), torcido, maleable, no rompo, solo a llorar. No soy el que lo cuenta, soy el relato en sí. No vengo de ninguna parte, a mi me trajeron. Me gustan las drogas con mesura, por eso me resultaría fácil olvidarte.